İxtilot İnson və şəⱨətu
( əri cΥ həci guftirənΥt: ə inçigə əngΥşt şəⱨətu dəri?)
Һəci rəvajət soxtənүt ki jə rənçbər – İnson hər rüz ə kor murav, ə təhminirovo kor xΥştərə ə çigə mijoru və ə salamatirovo əki kүlfət xүştə vəgoştəni. Xəjli vəxt şəⱨətu əji kor fikir dorəni və ə dүlү oftərəni ki jүş İnsonə xuno sər gүrү zivistə. Ə vəxt rəћəti soxtəji İnson şəⱨətu qijofəj ( cirjot) xүştərə dəgiş soxtəni və ovorəni əki İnson:
- Rüz ə xəjr bu.
- Əqibət tү ə xəjr bu.
Şəⱨətu ixtilot soxtəni ki tə imohoj xərəbə korho soxti, həmmə ədəj əjү nəⱨlət xundə, dijə nəs vojistə jүrə həci zivү. Vojistəni jүrə ə İnsonəvo ћərməћi, ћovuri soxu və İnsonə xuno zivү. İnson razi nəs birə. Guftirəni – inson əz xubi, şəⱨətu əz xərəbi xүştə pəsəvo ni impoju. Şəⱨətu şirinə zuvunə ə kor vəngəstəni və İnsonə əz sər vədəşəndəni. İnson şəⱨəturə ə dih xүştə ovurdəni, xunə - çigə duz soxtəni, ə xүştərəvo ə kor bərdəni ovurdəni, ə kucə dərə ə jəki raftənүt. Xəjli vəxt həci ə şolumirovo zivistənүt.
Rüzho giroştəni, ə i dih ⱨərisi birə. İnsonə ə ⱨərisi horoj zərənүt. Һəci ki İnson şəⱨəturə hic vəxt təћno nihişt, vəgүrd bərd ə xүştərəvo ə ⱨərisi. Ə jə qiroqlə nүştənүt və tomoşə soxtənүt vozihoj ⱨərisirə. Ə tujxonə jə dəstə çohil ə quşəvo, jə dəstəjgə ə pişikovo(nazu) ədət vozi soxtə, guftirə xəndүstə. Şolumi ⱨərisirə qədərү nisti. İnson ədəj şori soxtə, şəⱨətu ə dүlү pəxili oftərəni ki, i cү bəxtəvərini insonho ədəj zivistə. Əji tүtəm İnsonə ə xunə horoj zərənүt ki, zu ə xunə bijo. İnson əz qul şəⱨətu gүrdə guftirəni; vəxi raftim ə xunə. Şəⱨətu minət sinət soxtəni ki, jə kəmigəş nүşү və jү mijov ə xunə. İnson zu raftəni ə xunə. Şəⱨətuş mundəni təћno. Əji ⱨərə quş nүşdəbu ə dүş jə çohil. Şəⱨəturə qili-qilijү gүrdəni, zu qijofəj xүştərə dəgiş soxtəni, birəni sejrsүz. Omorəni əz zir dүm quş jə əngүşt zərəni. Quş hүrkmүş birə qənət zərəni nүştəni ə məgəl ən u dəstəjgə. Pişik quşə dirəminut gүrdəni və buqmiş soxtəni. Dəstəj quşbazho irə dirə pişikə kүştənyt. Çohilho həmmə sərxuş, oftərənүt ə sər jəki: işmu pişik imurə kүşdit, pişik işmu quş imurə kүşt və inçigə oftərəni qilliqon. Şəⱨətu vogəştəni ə çigəj xүştə, qijofərə dəgiş soxtəni və sokit nүştəni dənişirəni əji çəng. Ə İnson xəbər rasirəni ki ⱨərisi ə qilliqon carusti, zu vogəştəni ə tujxonə. Dirəni şori ə şivən carusti, şəⱨətuş nүşti ə çigəj xүştə ədəj tomoşə soxtə i xələluşirə. İnson pүrsirəni: i kor əntүnimi? Şəⱨətu ond omon soxtəni ki, mə hiciş nə soxtəm, əz quş jə əngүştlə zərүm. Çəngə үşү sər gүrdүt. İnson əri soxtə kor xүştə pəşmu birəni “nəⱨlət ətү şəⱨətu” guftirəni və əji dustirəvo varastəni.
Əz umohojəvo, əgər ə jə şolumijə çigə çəvqi oftorənigə, guftirənүt: “ ə inçigə əngүşt şəⱨətu dəri, nəⱨlət ə şəⱨətu”
gəştə və ə ⱨərə ovurdogor: Genik İsakov
Moskva 2019
Читайте также
Все материалы рубрики
Ихтилот Инсон вә шәⱨәту
( Әри чү һәчи ҝуфтирәнүт: ә инҹиҝә әнҝүшт шәⱨәту дәри. )
Һәчи рәвајәт сохтәнүт ки јә рәнҹбәр – Инсон һәр рӱз ә кор рафтә, ә тәһминирово кор хүштәрә ә ҹиҝә овурдә вә ә саламатирово әки күлфәт хүштә вәҝоштәни. Хәјли вәхт шәⱨәту әји кор фикир дорәни вә ә дүлү офтәрәни ки јүш Инсонә хуно сәр ҝүрү зивистә. Ә вәхт рәћәти сохтәји Инсон шәⱨәту гијофәј (чирјот) хүштәрә дәҝиш сохтәни вә оморәни әки Инсон:
- Рӱз ә хәјр бу.
- Әгибәт тү ә хәјр бу.
Шәⱨәту ихтилот сохтәни ки тә имоһој хәрәбә корһо сохти, һәммә әдәј әјү ләⱨнәт хундә; дијә нәс војистә јүрә һәчи зивү. Војистәни јүрә ә Инсонәво ћәрмәћи, ћовури соху вә инсонә хуно зивү. Инсон рази нәс бирә. Ҝуфтирәни- инсон әз хуби, шәⱨәту әз хәрәби хүштә пәсәво ни импоју. Шәⱨәту ширинә зувунә ә кор вәнҝәстәни вә Инсонә әз сәр вәдәшәндәни. Инсон шәⱨәтурә ә диһ хүштә овурдәни, хунә-ҹиҝә дуз сохтәни, ә хүштәрово ә кор бәрдәни овурдәни, ә кучә дәрә ә јәки рафтәнүт. Хәјли вәхт һәчи ә шолумирово зивистәнүт.
Рузһо ҝирошдәни, ә и диһ ⱨәриси бирә. Инсонә ә ⱨәриси һорој зәрәнүт. Һәчи ки Инсон шәⱨәтурә һич вәхт тәћно ниһишт, вәҝүрд бәрд ә хүштәрәво ә ⱨәриси. Ә јә гироглә нүштәнүт вә томошә сохтәнүт возиһој ⱨәрисирә. Ә тујхонә јә дәстә ҹоһил ә гушово, јә дәстәјҝә ә пишиково(назу) әдәт вози сохтә, ҝуфтирә хәндүстә. Шолуми ⱨәрисирә гәдәрү нисти. Инсон әдәј шори сохтә, шәⱨәту ә дүлү пәхили офторәни ки, и чү бәхтәвәрини инсонһо әдәј зивистә. Әји түтәм Инсонә әз хунә һорој зәрәнүт ки, зу ә хунә бијо. Инсон әз гул шәⱨәту ҝүрдә ҝуфтирәни; вәхи рафтим ә хунә. Шәⱨәту минәт синәт сохтәни ки јә кәмиҝәш нүшү вә јү мијов ә хунә. Инсон зу рафтәни ә хунә. Шәⱨәтуш мундәни тәћно. Әји ⱨәрә гуш нүшдәбу ә дүш јә ҹоһил. Шәⱨәтурә гили-гилијү ҝүрдәни, зу гијофәј хүштәрә дәҝиш сохтәни, бирәни сејрсүз. Оморәни әз зир дүм гуш јә әнҝүшт зәрәни. Гуш һүркмүш бирә гәнәт зәрәни нүштәни ә мәҝәл ән у дәстәјҝә. Пишик гушә дирәминут ҝүрдәни вә бугмиш сохтәни. Дәстәј гушбазһо ирә дирә пишикә күштәнүт. Ҹоһилһо һәммә сәрхуш, офтәрәнүт ә сәр јәки: ишму пишик имурә күшдит, пишик ишму гуш имурә күшт вә инҹиҝә офторәни гиллигон. Шәⱨәту воҝоштәни ә ҹиҝәј хүштә, гијофәрә дәҝиш сохтәни вә сокит нүштәни дәниширәни әји ҹәнҝ. Ә Инсон хәбәр расирәни ки ⱨәриси ә гиллигон чарусти, зу воҝоштәни ә тујхонә. Дирәни шори ә шивән чарусти, шәⱨәтуш нүшти ә ҹиҝәј хүштә әдәј томошә сохтә и хәләлуширә. Инсон пүрсирәни: и кор әнтүними? Шәⱨәту онд омон сохтәни ки, мә һичиш нә сохтәм, һәчилә әз гуш јә әнҝүштлә зәрүм. Ҹәнҝә үшү сәр ҝүрдүт. Инсон әри сохтә кор хүштә пәшму бирәни, “ләⱨнәт әтү шәⱨәтү” ҝуфтирәни вә әји дустирово варастәни.
Әз умоһојәво, әҝәр ә јә шолумијә ҹиҝә әз һичиш нисти ҹәвги офторәниҝә, ҝуфтирәнүт: “ ә инҹиҝә әнҝүшт шәⱨәту дәри, ләⱨнәт ә шәⱨәту”
Ҝәштә вә ә ⱨәрә овурдоҝор: Геник Исаков
Москва. 2019