Продолжаем публикации рассказов на языке джуури в рамках программы «сохранения и изучения языка джуури» фонда «СТМЭГИ».
Нун ҹофој ән дәс.
Ә у ҝироштә вәхтһо һәчи рәвајәт мисохдүт ки, ә јә дурә диһ јә косибә күлфәт зивистәнбу. Кәләтәј хунә әз у сәћәри ә кор мирафт, шәћәнҝум ә хунә моҝошт. Рӱзбәрӱз кор офтә чәтин бисто вә и косибә мәрд ә күлфәт хүштәрәво ћололбу сохтәни, рафтәни ә јә шәһәриҝә әри кор ҝәштә. Ә ⱨәдәти ҝиро әри ҝор офтә һәммә әвәл ә базар сәр кәширә. И косибиш ә базар оморәни, әз сәбәћ тә шәв ҝәштәни, кор нәс офтә. Пишој әз базар вадарафтә шинирәни, киниҝә јүрә ә нумәво һорәј зә. Домундәни ә хүштә; ә и гәрибә шәһәр ки бијо шиноху јүрә? Сәрә тик ҝүрдәни, дирәни јә јәрәшүглүјә мәрд- имбу әз салһојү- појисти ә пишојү әдәј пүрсирә: — тү мәрә нә шинохти? Косиб ҹовоб до муҝу - нәⱨ.
— Тү кук филонкәс, ә филон диһ зивистәнбири, мә ә түрәвоә ә ⱨәјили ә јә мәћәлә зивистәјм, ә јәки вози сохтәјм. Мә филонкәсүм.
Косиб ҹовоб до - имоһој шинохтум.
И ћовур ⱨәјили һичиш нә пүрсирә муҝу:
— Чүни појистәј ә инҹо, кәш ә мәрәво.
Косибә әз дулү шори ҝирошт; јәгин имоһој мәрә кор имбу муҝу.
ћовур ⱨәјили косибә бәрдәни ә хунәј хүштә, сәр-тәнүрә тәмиз сохтәни, јә хубә стол гиноглуги вокудәни вә һорој зәрәни тонушһо - билишһој хүштәрә.
Ә гәд мәҹлис ихтилот сохтәни чүтәрз иһо ә ⱨәјили ә јәки кәлә бирәтҝә вә имбуруз амбар шори ки ћовур ⱨәјили хүштәрә винири. Әји минволәво јә ћофтә косибә ә хунәј хүштә доштәни. Һәр рӱз ә јә ҹиҝә бәрдәни косибә, ҝәрдундәни, гиноглуги дорәни вә һәмишә шори сохтәни ки, ә ћовур ⱨәјили хүштә әдәј хуби сохтә. Вәⱨдә оморәни расирәни, косиб әри ћүрмәтһој ћовур ⱨәјили амбар разиҝәри сохтәни, лово хостәни вә ћәзүр бирәни әри рафтә.
ћовур ⱨәјили әз хүштә рази пүрсирәни:
— Һәри, хош омо түрә, мә дијә чү митанүм сохтә әри тү?
— Һәр чү митани сохтә әз јә корлә бәгдә, у әз дәс тү ниворов.
— У чүни ки әз дәс мә нәворов?
— Әји чәнд рӱз чү хурдәм, бәрдәм һәммә ән тү бу. Имбуруз уһо вараст, сәбәћ дијә ниимбу. Әри һәр рӱз нун бирәји бијо мәрә кор бу. Әји чәнд рӱз һич нә пүрсири ки мә ә и шәһәр әри чү оморәм. Әз дәстү нә воромо ки әримә јә кор дуз сохи, нун мәрә ә ҹофој дәсмәрәво гозонҹ сохум.
И ихтилот әз пүрүшһој Тиро ә иму һәчи омори расири. Косибә әз мүћнәти, әз тәнҝи - дүләсти вәдәшәндә әз мисвоһој Тиро јәкини. Мисвоһој Тирорә әри ә ҹиҝә овурдә Худо ә пишој һәр кәс овондлүјә корһо раст бијоро.
PS: Ә гувоти ән и ихтилот әз ҝирошдә рӱзһој гәд ҹуһурһо јә кәм ҝоф сохим:
— Һәр рӱз әз сәћәри(тәфәⱨәт нәбу һәминон вә јо зимусту) базар ән Ҹуһурһо- Краснаја Слобода ә одомирәво пӱр бирәнбу. Һәминон әз гирог кәнтһо ингәдә чи оморәнбу ки, чи фурухтәҝорһо молһорә ә дү-сә ҹәрҝә мидәчирүт. Ә базар һәм чифурухтәҝорһо, чивосторәҝорһо, корҝәштәҝорһо вә әри вәхт ҝировундә оморәҝорһош амбар бирәнбу. Әри чи восторә мијомоһо имконлүјә одомиһо чү мисохдүт: әз һәрчү пишо базарә јә бо сәјр мисохдүт, әҹә чү һисти - чү нисти миданүсдүт вә ә и ⱨәрә әри кор ҝәштә оморә косибһорә ә диггәт мәҝүрдүт. Ә тәһминирәво базарирә сохтә варастә бәгдә рәћ хүштәрә әз бинәј јәки вә јо дүдүшү мидәшәндүт, импојүсдүт ћол - әћвол импүрсүрүт вә ә хоһиширәво миҝуфтурүт: — бијо мићилло сохит, мә әдәм тәⱨәди сохтә, зәћмәт нәбуҝә, митанитҝә и зәнбилләһојмәрә ә хунәјму расунит, Худо кумәк ә ишму. Зәнбилһорә мидорүт вә һәлүстү ә киф үшү пул мидәшәндүт вә ә рӱј үшү нәдәниширә зу мичарүсдүт мирафдүт. Һәлә әз и совоји уһорә ә јә бәһонәрәво ә гопу һорәј мизәрүт, миҝуфтурүт; — мәрә вәхт јә имкон нисти, бијо и савзәләһој мәћәләрә вәчиним вә јо хорирә бил зәним, һүзүмһорә ә хәрә дәчиним вә саирә.Шәћәнҝум һәг үшүрә мидорүт, ә хунә ә рәћ мидокундүт. Ә әзини рәћһорәво ә гәд ҹуһурһо ә дү јәки кумәк бирәнбүрүт. Мисвој әну корһо у бу ки, һәр инсон ә ҹофој дәс хүштәрәво јә тикә нун хунәј хүштәрә танү гозонҹ сохтә. И мисвоһорә ә ҹиҝә овурдә әриму әз тараф Худо норә омори.
Имбурӱзинә вәхтиш имконлүјә гәдүрданә кукһој хәлг иму, чәндгәдә ә дәс үшү имкон дәри, әдәт әри ⱨәјилһој ҹәⱨмәт ҹиҝә корһо вокундә вә уһорә ә корәво тәⱨмин сохтә. Худо имконһошүрә зијод сохо.
Нун ҹофој дәс һәмишә ширин бирә. Худо јә тикә нунә әри һәммә ә ⱨәсонтирәво расуно. Худо ⱨиломә саламат сохо. Саламат бошит!
Геник Исаков
Москва. 2020.
Читайте также
Все материалы рубрики
Здравствуйте, уважаемые читатели. Продолжая публикации рассказов на языке джуури, в рамках программы «сохранения и изучения языка джуури» фонда «СТМЭГИ», предлагаю вашему вниманию очередную рассказ.
Ә мар хуби сох ки тү, уш вәпичү ә јәхәнтү.
Һәчи рәвојәт әдәт сохтә ки, јә мәрд әдәнбири ә јә чүл-бијобу(бијобон) рәћ рафтә. Јә кәм рәћ рафтә бәгдә, әз гирог рәћ сәс ноләј инсони шинирә. Мәћтәл мундәни; ә инҹиҝәһо чү митану бирә ки, инсонә чүјиҝә бу вә у имдод хоју. Ә сәс нәзник оморәни, ҝәштәни вә дирәни ки. сәс әдәј әз јә сәндугчә оморә. Сәс әдәј минәт сохдә:
— Чәнд рӱзи мә биⱨовунә ә гәд әни сәндугчә дәшәндәт вә гили сохдәт. Ҝиснәјүм, әвир ⱨиломә нәс дирәнүм. Тү бијо рәћм сох, хуби түрә кәм нәсох, мәрә әз и дустоги хилос сох.
Мәрд јә кәм ә хүштә домундәни; ә и сәндугчә кәлә одоми нидору, јәгин ки ⱨәјил тәјфәсини вә комини худосүз овурди шәнди. Ә и ⱨилом һәр чү митанү бирә. Ә нум Худо шукр овурдәни ки, әри хуби вә мисво сохтә ирә ә сәр рәћү вәдировунди. Сәр сәндугчәрә вокундәни вә әз дирәј хүштә мәрд ә дәһшәт оморә. Чү виниҝә хуби: ә гәд сәндугчә јә кәлә мар һәчи гүҹ диромори нүшти вә әдәј ә мәрд дәниширә. Әз чумһој мар әдәј гәзәб тиһи бирә. Јәзугә мәрд әз тәрси хушҝ бирәни мундә. Мар ҹүрт сохтә вушәндәни хүштәрә ә јәхән мәрд вә вәпичирәни ә бугозү:
— Тү гисмәтмәни оморәј вәдироморәј. Имоһој мә түрә бијо хурум ки ҝиснәји мәрә күшүм.
— И чүтәрз бирә? Мә ә тү хуби сохум, тү әмә хәрәби? И ә пишој Худо нәҝүрүмә кори.
— Мәҝәр әз јәр тү вәдарафти, Худо ә мә нәⱨләт хунди. Һич әзуни корһо нисти, мә түрә бијо хурум.
Имоһој мәрд әдәј амбар минәт-синәт сохтә:
— Күлфәт мә кәләји, уһорә сәћибсүз нәјил. Фура әз јәхәнмә, јә кәм сәⱨәр ди хүштәрә, ҝәшт әритү јәм. Чү амбар ә пәсә-пишо әритү јәм, мәрә рәћо сох. И кор тү һич һәг нисти.
— Һәг ҝуфтири? Тү ћәзүр-ћәлво ә дәс мә дәри, вәҝүрүм түрә рәћо дүм ки бурам ҹофо кәшүм әримә јәм бијфум? Мә һәгүм.
И вәхт мәрд винирәни әз дур әдәј јә одоми оморә, ә чүмү үшүг оморәни. бәлкә кумәки сохт. Әз мар ҝуфтирәни:
— Виниш, әри әну одоми ихтилот имурә ҝујим. Әҝәр ҝуфтиҝә тү һәги, мә дијә чү миданум ҝуфтирә. — әһәчирәво мәрдә војист тәјтә одоми расирә мара сокит соху.
Мар рази бирәни. Одоми оморәни расирәни вә ихтилотә ҝуш вокундәни, јә кәм ә хүштә домундә бәгдә әз мәрд ҝуфтирәни:
— Түрә ⱨәјб нәс оморә, кәлә мәрди тү, дурҝу ҝоф сохтәни. Ә и кәләји мар ә гәд әни сәндугә чүтәрз доруштәбу ки тү урәш әз гәд әну хилос сохи.
Бичорәјә мәрд дәсһо-појһојү дијәш ләрзирәни, сәвҝәнд хундәни ки әдәј дуз ҝуфтирә:
— Бовор нәс сохтә, пүрс әз мар.
Одоми сәрә бәрдәни-овурдәни пүрсирәни әз мар:
— Һич боворим нисти. У дуз ҝуфтирә?
Мар:
— Әри, әдәј дуз ҝуфтирә.
Одоми сәс хүштәрә зәвәр сохтәни вә ә ћүршәво:
— Түш әдәј гәләт сохтә, дурҝу ҝуфтирә. Тү ә гәд әни сәндугчә дәбири?
Мар муҝу — әри.
— Һәчи буҝә бурбун виним. Әҝәр дорушдиҝә и мәрдә әдәм ә тү ћолол сохтә. Фумундәниҝә ә тү һичиш нирасү.
Мар ә ћүршәво әз јәхән фураморәни вә гүҹ бирә дарафтәни ә гәд сәндугчә. Одоми ҹәлд сәр ән сәндугчәрә бәстәни вә ҝуфтирәни:
— Зу бош гилирә бәст. Ҹиҝәј әни һә и гилијә сәндугчәји.
И одоми әз тараф Худо шолијәћ бирә әри әни мәрд вә у әз дәс мар хилос бирәни. Ә ирәво имрӱзи ихтилот имуш варастәни.
Һәмишә шолијәћлү ҝәрдошит. Ә сохтә никиһошму Худо һәмишә ники вәдировуно ә пишошму.
Москва 2020.
Геник Исаков